ProMix

ProMix از ترکیب Proportion یعنی تناسب و Mix یعنی آمیختن ساخته شده است. در این بازی تناسب مستقیم و معکوس با هم آمیخته‌اند.

چطور بازی کنیم؟

هر مسئله سه عدد دارد و یک سؤال. هر عدد روی یک کارت زرد نوشته شده و زیرش واحدش آمده. بعضی مسئله‌ها تناسب مستقیم‌اند و بعضی معکوس، و بازی نمی‌گوید کدام. تشخیص با شماست.

قدم ۱: تشخیص دهید

از خودتان بپرسید: «وقتی یکی بیشتر می‌شود، دیگری بیشتر می‌شود یا کمتر؟»

مراقب باشید: یک موقعیت می‌تواند هر دو جور سؤال داشته باشد. «۴ کارگر در یک روز چند متر دیوار می‌سازند؟» مستقیم است، ولی «۴ کارگر یک دیوار را در چند روز می‌سازند؟» معکوس.

قدم ۲: کارت‌ها را بچینید

روی صفحه دو کسر هست. بالای کسر چپ «؟» نشسته و جایش ثابت است. سه کارت را در سه خانه‌ی خالی بگذارید.

قدم ۳: فقط اگر معکوس است، وارونه کنید

دکمه‌ی ⇅ کنار کسر سمت راست، آن کسر را وارونه می‌کند. در تناسب معکوس کسر را وارونه کنید؛ در تناسب مستقیم نه. اگر اشتباه کنید، بازی می‌گوید با این چینش «؟» چند می‌شود و چرا این عدد جور درنمی‌آید.

قدم ۴: رد کنید و حساب کنید

کارت زیر «؟» را از روی «=» رد کنید و کنار عدد بالای کسر سمت راست بگذارید. بعد دو عدد را به هم بچسبانید تا ضرب شوند، یا یک عدد را پایین روی مخرج بکشید تا تقسیم شود. وقتی فقط یک عدد ماند، جواب پیدا شده است.

سطح‌ها

سطح ۱پیش از چیدن کارت‌ها می‌گویید که با بیشتر شدن اولی، دومی بیشتر می‌شود یا کمتر.
سطح ۲پیش از چیدن کارت‌ها حدس می‌زنید که جواب بیشتر است یا کمتر.
سطح ۳موقعیت‌های بیشتر. ترتیب جمله‌ها هم عوض می‌شود.
سطح ۴گاهی سؤال می‌پرسد چند تا، چند نفر یا چه سرعتی لازم است.
سطح ۵عددهای بزرگ‌تر. گاهی نمی‌شود اول تقسیم کرد و باید اول ضرب کنید.
سطح ۶یک عدد اضافه در مسئله هست که به تناسب ربطی ندارد. کارتش باید در سینی بماند.

هر سطح هشت مسئله دارد: چهار مستقیم و چهار معکوس، به ترتیب تصادفی. اگر کشیدن کارت سخت است، اول روی کارت بزنید و بعد روی جایی که باید برود.

برای پدر و مادرها و معلم‌ها

مهارت اصلی: تشخیص

بچه‌ها وقتی تناسب مستقیم و معکوس را جدا تمرین می‌کنند، اغلب درست جواب می‌دهند، چون نوع مسئله را از عنوان درس می‌دانند. سختی واقعی وقتی پیدا می‌شود که دو نوع کنار هم بیایند. ProMix همین را تمرین می‌دهد: پیش از هر محاسبه باید درباره‌ی رابطه‌ی دو مقدار فکر کرد. سطح ۱ این پرسش را آشکارا از کودک می‌پرسد و در سطح‌های بعد این پرسش در ذهن خود کودک می‌ماند.

یک موقعیت، دو نوع سؤال

بسیاری از مسئله‌ها جفت‌اند: یک موقعیت با دو سؤال متفاوت، یکی مستقیم و یکی معکوس. مثلاً کارگرها و متر دیواری که در یک روز می‌سازند (مستقیم)، و کارگرها و روزهایی که یک دیوار طول می‌کشد (معکوس). این جفت‌ها نشان می‌دهند که نوع تناسب را خود موقعیت تعیین نمی‌کند، بلکه این دو مقداری که با هم مقایسه می‌شوند.

وارونه کردن، تنها تفاوت

در هر سه بازی صفحه و حرکت‌ها یکی است. تنها تفاوت تناسب معکوس با مستقیم، وارونه شدن یک کسر است. اگر کودک مسئله‌ی معکوس را مستقیم بچیند یا برعکس، بازی عدد حاصل را نشان می‌دهد، توضیح می‌دهد که جواب باید در کدام جهت تغییر کند و پیشنهاد می‌کند کسر وارونه شود.

چه چیزی ثابت می‌ماند؟

در پایان هر مسئله، بازی نشان می‌دهد چه چیزی ثابت مانده است. در تناسب مستقیم نسبت ثابت است، مثلاً ۴۵ هزار تومان ÷ ۳ مداد = ۱۰۵ هزار تومان ÷ ۷ مداد؛ یعنی قیمت هر مداد. در تناسب معکوس حاصل‌ضرب ثابت است، مثلاً ۳ کارگر × ۸ روز = ۴ کارگر × ۶ روز؛ یعنی کل کار. این دو جمله‌ی کوتاه، خلاصه‌ی کل مفهوم‌اند.

ترتیب پیشنهادی

پیشنهاد می‌کنیم بچه‌ها اول تناسب مستقیم را با ProFit و تناسب معکوس را با ProFlip تمرین کنند، و بعد با ProMix تشخیص این دو را از هم یاد بگیرند.

بازی کنید